CHIA SẺ CHUYÊN ĐỀ

Về câu nói “ĐẠO MẤT TRƯỚC – NƯỚC MẤT SAU” của Giáo Sư Lương Kim Định

Lương Kim Định ( 1915-1997 ), thụ phong Linh Mục năm 1943, tốt nghiệp Triết Học tại Học Viện Công Giáo Paris ( Institut Catholique de Paris ), tốt nghiệp Nho Học tại Học Viện Trung Hoa Paris ( Institut des Hautes Etudes Chinoises ), Paris. Từ 1958 ông dạy Triết Học phương Đông tại Học Viện Lê Bảo Tịnh, Trường Đại Học Văn Khoa Sàigòn, Viện Đại Học Vạn Hạnh và Viện Đại học Đà Lạt. Từ những năm 1960, ông bắt đầu cho ra mắt một loạt những cuốn sách về minh triết Việt, có công lớn trong việc xây dựng nền tảng cho Triết Học Việt Nam ( mà ông gọi là Việt Triết hay Việt Nho ).

Trong suốt 16 năm trời, tại giảng đường Ðại Học Văn Khoa Sàigòn, Linh Mục Giáo Sư Kim Ðịnh đã ảnh hưởng sâu rộng cho cả một thế hệ thanh niên và sinh viên. Mặc dầu bao chống đối, Linh Mục Kim Ðịnh đã im lặng xây dựng một hệ thống Việt Nho khá trung thực và hấp dẫn. Không ai có thể chối cãi công phu xây dựng và ảnh hưởng sâu rộng của ông trong lãnh vực văn hóa dân tộc.

( Trích ) Sinh thời Triết gia Lương Kim Định đã không ít lần cảnh báo rằng “Đạo mất trước, Nước mất sau”. Tưởng niệm 100 năm ngày sinh của Kim Định, chúng ta không khỏi rùng mình khi nghĩ về điều này ! Đạo ở đây là Việt Đạo, tức nền đạo lý mà tổ tiên ta đã sáng nghĩ ra và duy trì qua nhiều ngàn năm để kiến quốc và bảo quốc. Đạo đó đã được kết tinh trong nhiều điển chương văn hóa. Muốn cứu Nước, phải cứu Đạo.

Chưa có ai, chưa ở đâu “phong thánh“ cho Lương Kim Định nhưng đứng trước cái tâm, cái tầm và những công trình đồ sộ của ông, chúng ta phải nghiêng mình kính nể. Hiểu được và nhất là vận dụng, thực hành được tư tưởng và mong ước của ông không dễ, bởi đó là những ước vọng, khát khao vô cùng cao đẹp cho một dân tộc một thời từng là “văn hiến chi bang”.

Cả cuộc đời ông rõ ràng là chuyên đi làm cái việc của những bậc thánh trí: sang sửa đại kinh, dựng nền Triết Việt, lập thuyết An Vi cùng với việc xây dựng nền tảng phát triển cho xã hội ( là lâu đài văn hoá dân tộc ).

Hầu như các tác phẩm, công trình của Gs. Kim Định đều nhằm vào việc cứu cánh con người. Ông đưa ra khẩu hiệu “Người ơi, hãy đoàn kết lại”, ông viết: “Vì là nhân chủ nên sẽ không nói “hỡi các công nhân, hãy đoàn kết lại”, hoặc “hỡi các người da trắng, hay hỡi các người da vàng, hay hỡi những người nghèo, hỡi những người đang bị đàn áp bóc lột, hãy đoàn kết lại”. Mà chỉ nói có một tiếng Người tinh ròng không gì ngoại lai pha vào đó”.

Có thể kể ra dưới đây một số nguyên nhân chính dẫn đến mất nước ( theo nghĩa đen ):

– Do bị cướp, bởi lũ giặc ngoại xâm.
– Do bị bán, bởi bè lũ tay sai.
– Do người dân bị dối lừa, lường gạt, bị ru ngủ.

Nỗi đau “vong quốc”, mất nước với một người luôn đau đáu tình yêu đối với đất nước, dân tộc như Gs. Lương Kim Định thì không có gì lạ bởi chính ông cũng không được sống và chết trên Đất Mẹ quê hương. Cả đời hy sinh, cống hiến của ông là để trả lời câu hỏi: “Tại sao phải trở về Văn Hoá Dân Tộc ?” Các tác phẩm trong công trình đồ sộ của ông đều không rời xa mục đích làm cho người Việt hiểu thế nào là Văn Hoá Việt Tộc và tại sao mỗi người phải vận động cho sự lớn mạnh của nền Văn Hoá Dân Tộc. Ông luôn nhấn mạnh rằng, một đất nước, một dân tộc phải có một Đạo chủ của mình, và lời của ông vẫn văng vẳng đâu đây: “Đạo mất trước, Nước mất sau”. Đây là một lời cảnh tỉnh, một lời tiên tri, hay một tiếng kêu thống thiết của một người yêu nước Việt đến cực độ ?

Ông nói: “Văn hoá tạp nham có nhiều tiểu loại, nên ta cũng cần biết văn hoá nước ta hiện nay thuộc loại nào. Muốn nhận diện một nền văn hoá thì có hai tiêu chuẩn khá trung thực:

– Một là xét nội dung chương trình giáo dục.
– Hai là xét việc đánh giá các thành phần xã hội”.

Cứ xem bức tranh giáo dục sau bao lần cải tiến, cải lui, đổi mới ít nhiều rồi lại “đổi mới căn bản và toàn diện” thì sẽ thấy được rằng công cuộc “trồng người” bi đát đến dường nào. Không có Đạo chủ, không nơi bám víu nên trong não trạng của các vị đứng đầu ngành giáo dục ( cũng như các ngành khác nữa ) luôn chỉ xem mình như một “tư lệnh” đứng trước một “cuộc chiến” hay “một trận đánh lớn”, thì không bao giờ ngành đó, lĩnh vực đó khá lên được. Cái tư duy thời chiến của người đứng đầu, bất chấp pháp luật và đạo lý, tôn sùng sức mạnh tiền bạc, vật chất, sính dùng “binh pháp”, ưa thủ đoạn, miễn là giành chiến thắng, thì làm sao có chỗ cho những tư tưởng cao đẹp của một dân tộc ngàn năm văn hiến.

Việc đánh giá các thành phần xã hội ( sĩ, nông, công, thương và “quan chức” ) chỉ làm cho chúng ta thêm đau xót bởi sự phân hoá, chia rẽ. Quan chức chính quyền thì ảo tưởng là “tầng lớp tinh hoa”, là “đỉnh cao trí tuệ” coi thường dân chúng, đến nỗi cứ mở miệng ra là “dân trí nước ta còn thấp !”, bọn họ hẳn đã quên rằng “ý dân là ý trời”, dân mới là vạn đại, là trí tuệ và là sức mạnh của cả dân tộc, là nâng thuyền cũng là lật thuyền. Dân mới là quý.

Gs. Kim Định đã nhận định:

“Nhìn lại hậu quả của cảnh đa phương thì như Việt Nam ngày nay đã mất nước. Rõ ràng đã mất nước chính bởi mất đạo. “Đạo mất trước, Nước mất sau”.

Cũng phải nói như thế về Tàu và cả Tây Âu nữa. Tàu tuy không mất đất đai, nhưng bị hướng dẫn do triết ngoại lai thì còn tệ hơn xưa khi Mãn Châu bắt Tàu để đuôi sam. Nước Tàu lớn là thế mà có cái đầu không giữ được: hết Mãn bắt để đuôi sam thì đến Các Mác bắt phải đội đất ( duy vật ). Hậu quả là người dân Trung Quốc bị mất hết tự do, không được suy tư như tiên tổ. Như vậy có nước cũng kể như mất nước.

Tây Âu cũng vậy, tuy đất nước không mất, nhưng chỉ còn đó như một thực thể kinh tế, chính trị, chứ thiếu đạo lý để làm thành “quê hương tinh thần”.

Nỗi đau “mất nước” của triết gia mới sâu sắc và thâm thuý làm sao, thiếu đạo lý thì bất cứ quốc gia nào cũng không thể được gọi là quê hương tinh thần trọn vẹn. Tuy là một Linh Mục Công Giáo nhưng Cố Giáo Sư Lương Kim Định lại chủ trương phục hoạt Việt đạo, tức nền đạo lý mà tổ tiên ta đã “sáng nghĩ” ra và duy trì qua nhiều ngàn năm xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Đạo là của chung của nhân loại, đã là Thiên Đạo thì không của riêng ai, Đạo cần thiết cho mọi người. Cứu được Đạo sẽ cứu được Nước.

NGÔ SỸ THUYẾT, www.chungta.com 

Nếu Quý Vị thấy hữu ích, hãy chia sẻ bài viết này !

Gửi phản hồi

Người đăng tin

Lm. Giuse Lê Quang Uy, DCCT

Linh mục Dòng Chúa Cứu Thế